Anirgum: Хөгжим, хөдөлгөөний төгсгөлгүй

Хөгжим, хөдөлгөөний төгсгөлгүй

0 Comments

Дуурь Бүжгийн Эрдмийн театрын 52 дахь улирлын үзвэр “Төгсгөлгүй” балетаар үргэлжилж байна. Хөгжмийн зохиолч Х.Алтангэрэл, балетмэйстер Э.Эрдэнэжаргал нараас бүрдсэн залуусын багийн энэ удаагийн тавилт онцлох, орхих зүйл олонтой.

“Урлагийн гудамж”-наа дуулж хөгжилдөх олон залуусын дунд Галт олны харааг булаан бүжиглэнэ. Удалгүй Сүндэр найзуудын хамт ирж, бие биедээ татагдсанаар тэдний эмгэнэлт хайрын түүх эхэлдэг. Сүндэр чинээлэг айлын охин, харин Галт эгэл жирийн, урлагт хайртай залуу. Тэдний дундуур орж ирсэн балмад зантай, чинээлэг залуу Төмөрийн дүр хайр сэтгэлийг улам эмгэнэлт зүг рүү хөтөлнө. Тэдний хайр сэтгэлийн зөрчил Галтын харуусалт төгсгөлд эцэслэнэ”.

Өрнө дахины эртний жүжгүүдээс эхлээд урлагийн сэргэн мандалтын үеийн сонгодог жүжгүүд, бүр ойртуулбал “Учиртай гурван толгой, “Харц Дамдин, хатан Долгор” зэрэг үндэсний жүжгийн зохиолд нийгмийн давхраажилт, хайр сэтгэлийг эсрэгцүүлэн тавьсан өгүүлэмж элбэг. Тиймээс ч хайр сэтгэлийг мөнхийн, ялан дийлэгчийн байр сууринд тавьдаг энэ үзэл орчин үеийн арилжааны урлагийн улигт сэдэв болж хөгжсөн юм. “Төгсгөлгүй” балетын нэр ч тэр л мөнхийн хайр луу хандсан байлаа.

Урлагийн гудамж, их хотын төрх, тайзны симбол, гэрэл сүүдрийн шийдэл гээд тайз засал, хувцас урлаачдын шинэлэг шийдлийг тэмдэглэх нь зүйтэй. Хөгжим, хөдөлгөөнийг үнэмшилтэй, хурц болгоход Ерөнхий зураач Г.Ганбаатарын тайз, Г.Оюуны балет, модерн бүжгийн хувцасны элементийг хослуулсан урлал их үүрэг гүйцэтгэсэн байв. Урлагийн сэргэлт, шинэ давалгааны үеийн барууны хотуудыг санагдуулам урлагийн гудамжинд болж буй үйл явдал залуусын дэврүүн сэтгэлийг тодруулах, тэдний гэнэт дүрэлзсэн хайр дурлалыг тодотгоход зорьж байх шиг санагдлаа.

Балетын хөдөлгөөнийг сонгодог, орчин үеийн бүжгүүдтэй хослуулан контемпорари дэглэлтийг бий болгосон орчин үеийн бүжгийн туршилт анх удаа хийгдэж байгаа нь “Төгсгөлгүй”-н нэгэн онцлог. Дэглэн найруулагч Э.Эрдэнэжаргалын хувьд цэнгээнт бүжгийн төрлөөр бүжиглэдэг, өнгөрсөн онд Хюго Риверагийн “Диваажин энд байна” орчин үеийн балетад гоцолсон туршлагатай уран бүтээлч. Орчин үеийн балет хамтлагийн хэд хэдэн удаагийн тоглолт, өнгөрөгч хавар Австри Улсаас танго, вальсийн багш нарыг урьж, 14 хоногийн сургалт зохион байгуулсан гээд зүгээр ч нэг туршилтын үзвэр биш мэргэжлийн түвшинд тавихыг анхаарсан нь энэ удаагийн тавилтын үнэ цэнийг тодорхойлж байгаа юм. Халуун цуст ард түмнээс гаралтай хурц хөдөлгөөнүүдээр дүрүүдийн сэтгэл хөдлөлийг илэрхийлж, уянгын хэсгүүдэд балетын бүжиглэлийг симфони найралтай оруулж ирсэн нь найруулгын хувьд оновчтой санагдав. Зөрчил ихтэй тэр чинээгээр драмлаг үзэгдэл голлосон балетын бас нэгэн олз нь Х.Алтангэрэлийн хөгжмийн хослол.

Баянхуур, гитар, саксфоны гоцлолыг симфони найралтай хослуулсан түүний хувьд энэхүү бүтээл анхны балетын хөгжим нь. Тангоны үндсэн дэгээс гажихгүйгээр шинэлэг бүтээл туурвихын зорисон гэдгээ тэр хэлсэн. Москвагийн Урлагийн их сургуулийг хөгжмийн онол, сонсголын багшаар төгсөж, тэр жилээ “Алтан намар” наадамд төгөлдөр хуур, симфонийн “Удиртгал”-аа тоглосноос хойш морин хуур, төгөлдөр хуур, лимбэ, виолончель зэрэг үндэсний хөгжим, сонгодог хөгжмийг хослуулсан хэд хэдэн бүтээл туурвисан туршлагатай хөгжмийн зохиолч.

Хөнгөн хөхиүн, эрчимлэг уур амьсгалтай танго балетийн жүжигчдээр залуучуудыг сонгосон нь ч учиртай биз. Галтын дүрд тоглосон А.Эрдэнэболд, Төмөрийн дүрийг бүтээсэн Б.Пүрэв-Очир нарын хувьд балет, орчин үеийн бүжгийн шилжилтийг тун чадмаг гүйцэтгэж тоглосон үзэгчдийг талархлаас мэдрэгдэж байсан.

Өгүүлэмжийн хувьд нэгэн хүний сонирхол татахааргүй ч хөгжим, дэглэлтийн хувьд энэ бүтээл монголын сонгодог урлаг шинэ шатанд тэмүүлж байна гэсэн өөдрөг бодлыг тээлээ.